เคยอ่านหนังสือเรื่อง “สัญญาประชาคม” (CONTRACT SOCIAL) ของ ชอง ชาร์ค รุสโซ่ ไหมครับ มันเป็นหนึ่งในหนังสือ 4 เล่ม ที่ เจ.พี. เมเออร์ อาจารย์มหาวิทยาลัยรีดิงก์ในอังกฤษได้เขียนไว้เมื่อ ค.ศ.1969 ว่า

“หนังสือฝรั่งเศสที่เกี่ยวกับวิชาการเมืองมีอยู่สี่เรื่องที่ทำให้หลักทรรศนะทางการเมืองของโลกเปลี่ยนแปลงไปอย่างล้ำลึก หนังสือสี่เรื่องที่กล่าวได้แก่ เรื่อง “สาธารณรัฐ” ของ ชองโบแดง, “เจตนารมณ์ของกฏหมาย” ของ มองเตสกิเออ, “สัญญาประชาคม” ของ รุสโซ่, และ “ประชาธิปไตยในอเมริกา” ของ ต็อกเกอะวิล” ( จินดา จินตนเสรี(แปล),2521:18)

แต่สิ่งที่ทำให้หนังสือ “สัญญาประชาคม” น่าสนใจกว่าอีก 3 เล่มที่เหลือรวมถึงงานของวอลแตร์ ก็คือ รุสโซ่มิได้นำเสนอแนวคิดของเขาเพื่อวิเคราะห์อดีตเพียงถ่ายเดียว แต่เขาได้พยายามนำเสนอ และชี้นำแนวทางที่ควรจะเป็นในอนาคต หรืออย่างที่เรามักจะใช้คำจำกัดความเรียกว่าเป็นพวกหัวก้าวหน้า ผลลัพธ์ภายหลังที่หนังสือ “สัญญาประชาคม” แพร่หลายออกไป แม้เมื่อหลังเขาเสียชีวิตไปในปี ค.ศ.1778 และจนปัจจุบัน เราก็ยังได้พบว่ามีผู้นำเอาบางส่วนบางตอนในหนังสือเล่มนี้ มาใช้ประโยชน์เพื่อการกล่าวอ้างในผลงานของตนอยู่เสมอ

เด็กไทยเราถูกแนะนำให้รู้จักกับวอลแตร์, รุสโซ่, และมองเตสกิเออ เพียงผิวเผิน โดยการนำเอาแนวคิดเกี่ยวกับรัฐและประชาชนไม่กี่บรรทัดจากในหนังสือของพวกเขามาไว้ในแบบเรียน ผมคิดว่าการจะหาอ่านผลงานที่เป็นชิ้นอันของนักปรัชญาเหล่านี้ นอกจากจะเป็นภาระที่มากขึ้นต่อครูผู้สอนแล้ว หนังสือดังกล่าวยังนับเป็นหนังสือหายาก ถึงที่สุดเด็กไทยก็จำได้แต่เพียงชื่อของพวกเขาในฐานะกลุ่มนักปรัชญารัฐศาสตร์ นอกเหนือไปจากเพลโตและโสกราตีส(ชื่อหลังนี้หลายคนอาจไม่คุ้นด้วยซ้ำ)

ในสมัยที่รุสโซ่แต่งเรื่อง “สัญญาประชาคม” การปกครองของหลายประเทศโดยส่วนใหญ่ยังเป็นระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ซึ่งกษัตริย์เป็นผู้มีพระราชอำนาจสูงสุด มีสิทธิ์ครอบครองและชี้ขาดในทุกเรื่อง แต่เนื้อหาในหนังสือของเขากลับนำเสนอประเด็นหลักในเรื่องเสรีภาพของมนุษย์ โดยเฉพาะเสรีภาพของราษฎร ที่อาจชี้นำไปสู่การปฏิวัติในที่ต่างๆ รวมถึงการปฏิวัติในฝรั่งเศส ต่อไปนี้คือตัวอย่างข้อความบางตอนที่ว่ามา

“เมื่อมีใครถือสิทธิ์เข้าแย่งชิงเสรีภาพของราษฎร ราษฎรก็ย่อมจะมีสิทธิ์เช่นกันที่จะยื้อแย่งเสรีภาพกลับคืน ราษฎรมีสิทธิ์ที่จะกอบกู้เสรีภาพของตนได้ แต่ไม่มีใครที่จะมีสิทธิ์ชิงเอาเสรีภาพไปจากราษฎร”

ผมค่อนข้างมั่นใจว่าการปฏิวัติของสยามเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2475 จะได้รับอิทธิพลมาจากหนังสือของรุสโซ่ด้วยเช่นกัน เนื่องเพราะเป็นความเชื่อมโยงมาจากนักเรียนทุนฝรั่งเศสของสยาม ได้เป็นหัวหอกนำแนวคิดการปฏิวัติมาจากฝรั่งเศสโดยตรง แต่เราไม่เคยถูกสอนให้เชื่อมโยงความสัมพันธ์เช่นนี้ในแบบเรียน อย่างมากก็เป็นเพียงการกระซิบกระซาบระหว่างครูกับลูกศิษย์ ที่ไม่อาจหาความถูกต้องชี้วัดเป็นเปอร์เซ็นได้ โดยผมเข้าใจว่าที่สังคมไทยยังต้องจมอยู่ในบริบทเช่นนั้น เพราะการศึกษาไทยได้ตกอยู่ใต้การครอบงำของรัฐบาลอนุรักษ์นิยมตลอดมา เราจึงถูกปิดกั้นความรู้ที่มาจากบุคคลซึ่งได้ชื่อว่ายืนอยู่ตรงข้ามรัฐบาล แม้ว่าจะเป็นผู้สร้างความก้าวหน้าทางวิชาการ เช่น การที่เด็กไทยไม่ได้ศึกษาผลงานและแนวคิดของจิตร ภูมิศักดิ์ เลยเป็นต้น

ดังนั้น แม้เมื่อประเทศไทยได้ผ่านการปฏิวัติมาถึง 77 ปีแล้ว แต่ก็เป็น 77 ปีที่แทบจะไม่ก้าวไปข้างหน้ามากนัก เนื่องเพราะรัฐได้เป็นผู้จำกัดกรอบแนวคิดทางการศึกษาทุกกระบวนการ ทุกระดับชั้น ประเทศไทยจึงยังเป็นประเทศที่เคยเผาหนังสือต้องห้าม และปัจจุบันก็ยังมีหนังสือบางเล่มที่ห้ามนำเข้าประเทศโดยเด็ดขาด ราวกับวิจารณญาณของรัฐคือปัญญาญาณขั้นสูงสุด ที่เป็นสิทธิ์ชี้ขาดในการรับรู้และแยกแยะของประชาชนไทย

ในวันหลังที่รุสโซ่เสียชีวิตไปได้สองร้อยกว่าปี กับการที่คนไทยจำนวนหนึ่งได้หยิบยกบางประโยคในหนังสือของเขามาเป็นเงื่อนไขในการปฏิวัติ ทั้งที่แท้จริงต่อจากนั้นแล้ว รุสโซ่ก็ยังได้เขียนหนังสืออีกหลายเล่ม แต่หลังการปฏิวัติในไทยผ่านไปถึง 77 ปี ผมยังไม่เห็นหนังสือปรัชญาเกี่ยวกับรัฐในจินตนาการของคนไทยที่เขียนขึ้นโดยประชาชนธรรมดาจะเกิดขึ้นสักกี่เล่ม ไม่มีใครกล้าจินตนาการถึงรัฐของตนเองหรืออย่างไร เราจึงเหลือไว้แต่รัฐฉาบฉวยที่ตัดต่อพันธุกรรมโดยนโยบายต่างกรรมต่างวาระของนักการเมืองไทย และเมื่อรอการพัฒนาประเทศตามนโยบายของนักการเมือง เราจึงพัฒนาไปได้อย่างไม่ยั่งยืน แคระแกร็น และขาดสารอาหารจากการคอรัปชันที่ยุบยิบทุกขั้นทุกตอน

ซึ่งผมสรุปได้ว่า นโยบายของพรรคการเมืองและนักการเมืองไม่สามารถสร้างรัฐในจินตนาการขึ้นมาได้เลย แม้ต่อไปในอนาคตอีกสักกี่สิบหรือเป็นร้อยปี เพราะแนวทางนโยบายล้วนขึ้นอยู่กับความต้องการของกลุ่มเป้าหมายเป็นหลัก พูดให้ชัดคือเป็นเรื่องของการตลาด ไม่ใช่เรื่องการพัฒนา ดังนั้น หากไม่มีใครนำเสนอปรัชญาทางการเมืองก้าวหน้าแบบไทยขึ้นเป็นจริงเป็นจังเหมือนยุคสมัยของรุสโซ่ เราก็คงไม่อาจก้าวไปข้างหน้าได้จริง

สิ่งสำคัญสำหรับคนไทย หากมุ่งหวังในทางพัฒนาประเทศชาติให้พ้นกรอบที่รัฐจัดสรร เราต้องเป็นผู้รักการศึกษาที่รู้ลึกและรู้จริง ไม่ใช่จำมาเป็นท่อนๆ แบบที่เราเคยได้ศึกษามา ผมเคยรู้สึกละอายแทนใครหลายคนที่บอกว่าต้องการจะสร้างสังคมยูโธเปียขึ้น โดยที่พวกเขาไม่เคยอ่านหนังสือชื่อ “ยูโธเปีย” และไม่รู้ด้วยซ้ำว่าใครเป็นผู้เขียนหนังสือเล่มนี้ขึ้นมา

ด้วยผลลัพธ์ของการศึกษาแบบไทยๆ นี้ จึงมีคนตั้งชื่อสถานอาบ อบ นวด แห่งหนึ่งว่ายูโธเปีย เป็นการประจานวิธีการรับรู้แบบไทยๆ

ถึงอย่างไร ผมยังตั้งหวังว่าจะมีคนจำนวนไม่น้อยที่พยายามก้าวพ้นไปจากกรอบของรัฐจัดสรร และผมฝากความเชื่อมั่นในการพัฒนาที่ยั่งยืนไว้กับเขาเหล่านี้นี่แหละครับ

เรารู้ ...เราทำอะไรได้
เราไม่รู้....เราทำอะไรได้
เสรีภาพ....สั้นๆ แต่ ความหมายบรรยายได้ไม่รู้จบ

เอ๋ไม่รู้ว่า อะไรจะผิดหรือ จะถูก

แต่เอ๋รู้ว่า ตอนนี้ ทุกคนในประเทศไทยกำลังลำบาก (ยกเว้นรัฐบาล)

ในความไม่รู้ บางครั้งมันก็ช่วยให้ชีวิตอยู่รอดไปได้โดยไม่หวัง ลมๆ แล้งๆ

เช่นกันค่ะ ในความรู้ ที่มีมาก แต่ถ่ายทอดออกมาไม่ได้ สื่ออกมาให้ใครรับรู้ด้วยก็ไม่ได้ ทำอะไรกับความรู้ก้ไม่ได้
คงจะลำบากใจไม่น้อย

วันนี้ ความหวังของคนไทย ก็คงจะแค่ ขอเป็นแรงงานไทยที่จะไปขุดเพชรในแอฟริกา มั้งคะ แหะ แหะ

หายไปนานนะคะ ครู

ยูโทเปีย

under the Anli Shu, rattling a right content wow gold of the high cognition, is to do here. but not be able to beholder endowment younger friend, had to wow power leveling distance Combatant Greet. now is the junior brother Sheqin Zhenhai buy wow gold skillfulness leave
face vegetable according to aion gold Contemporary Affairs. "Zhen Ying Jia:" The old Qin Weng and hold what is relative? "Jia G: "The chum that perforate in Jiangxi Traveling office, the girl betrothed and hold wow accounts Shao Jun, distortion has cardinal set.

me is admir wow gold ed for a long time, I do! Ha ha!" They sh aion gold ook hands, sat down Xiakui po wow power leveling lite greeting Xie Wendong, 3 Deng Qiren standing behind him. Golden Eye standing next to three, looked straight ah buy wow gold ead and to look ahead, but fingers gently pinch the three legs look. The latter hesitated, wondering turned to look at him, golden eyes took the opp wow accounts ortunity to b.